Gerçek Usul Vergi Mükellefleri İçin Temel Bilgiler

İlk defa vergi mükellefi olan veya basit usulden gerçek usule geçen mükelleflerin bilmeleri gereken bilgileri temel ve hap bilgi şeklinde özetlemek ve mükelleflere rehber olacak bir yazı kaleme almak istedik. Ancak unutulmamalıdır ki aşağıdaki bilgiler yalnızca İşletme Defteri ya da Serbest Meslek Kazanç Defteri tutmak suretiyle Gerçek Usul Mükellefiyete sahip olan mükellefler için geçerlidir.

1.Mali Müşavir ile Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesi Yapılması

Gerçek Usul Mükellefler, her ay bildirmek zorunda oldukları beyannameleri ve Defter Beyan Sistemine yapılması gereken kayıtları kendi başlarına gönderemezler. Her mükellef bir mali müşavir bulmak ve kendisiyle aracılık ve sorumluluk sözleşmesi imzalamak zorundadır. mali müşavir, aracılık ve sorumluluk sözleşmesi vasıtasıyla kendisine verilen bu yetkiyi kullanarak mükellefin beyannamelerini sisteme gönderir ve defter beyan sistemine yapılması gereken kaydı yapar. İşe başlama bildiriminin verilmesi, yoklama ve damga vergisi beyannamesinin verilmesi gibi aşamalar Mali Müşavirle sözleşme imzalamadan yapılabiliyor olsa da ay sonunda verilmesi gereken beyannamelerin verilmesi için zaten mali müşavirle sözleşme imzalanacağı için biz her zaman sürecin en başından beri mali müşavirle yürütülmesini tavsiye ediyoruz. Çünkü mükellefin bu işlemleri kendi başına yürüttüğü durumlarda çoğu zaman işlemlerin teknik detaylarında hatalar meydana geldiği için mali müşavire ödenen paradan çok daha yüksek cezalarla karşılaşıldığı geçmiş tecrübelerimizle sabittir.

2.İşe Başlama bildiriminin verilmesi

İşyerinde faaliyete başlandıktan sonra yapılacak ilk iş vergi dairesine yapılan işe başlama bildirimidir. Henüz vergi kaydı açmamış ve Dijital Vergi Dairesi Şifresi almamış mükellefler için bu işlem E-devlet şifresiyle yapılabilmektedir. İşe başlama tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde yapılması gereken bu işlemi mali müşavirinizle birlikte e-devlet şifrenizi hazır bulundurarak gerçekleştirebilirsiniz. İşe başlama bildiriminin yapılmasıyla beraber E-tebligat aktivasyonunun yapılması da çok önemlidir. Bu işlemlerin teknik detaylarına mali müşaviriniz hakimdir.

3.İşe Başlama Yoklaması

İşe başlama bildiriminin verilmesinin akabinde yapılacak vergi levhası çıkmadan önce Vergi Dairesi tarafından yoklama yapılır. Yoklama dediğimiz süreç, Vergi Dairesi'ndeki sicil-yoklama görevlisinin işyerinize gelip mekanın faaliyete başladığını tespit etmek, içten ve dıştan bir adet fotoğrafını çekmek ve size bir yoklama fişi imzalatmaktan ibarettir. Yoklama işleminin de gerçekleşmesi ve sisteme işlenmesinin ardından Vergi Levhasının oluşturulması ve faturaların kesilebilmesi, pos cihazlarının tedarik edilebilmesi açısından her şey hazır hale gelir.

4.Damga Vergisi Beyannamesi

Eğer işyeriniz kira ise hazırladığınız kira sözleşmesinin en geç 15 gün içinde damga vergisinin sistemden oluşturulması ve ödenmesi gerekiyor. Kefilsiz ve tek nüsha olan kira sözleşmelerinde damga vergisi oranı binde 1,89'dur. Bu kiralar brüt, KDV hariç ve yıllık tutarlar üzerinden hesaplanır. Örneğin yıllık 100.000 TL bedelle kiraladığınız işyerinin tek seferlik ödenecek damga vergisi 1890 TL'dir. 15 gün içinde ödenmediği takdirde gecikme zammı uygulanır. Ancak buradaki en önemli mesele damga vergisi beyannamesini zamanında vermektir. Bazen işyerine tadilat yapılacağı veya işe başlama bildiriminin geç verileceği durumlarda işyeri kira kontratına ait damga vergisi işe başlama bildirimiyle beraber yapılmakta ve bu da 15 günlük sürenin geçtiği durumlarda ayrıca cezaya maruz kalma riski doğurmaktadır. Unutulmamalıdır ki Damga Vergisi'nin beyan süresi, işyeri henüz açılmamış da olsa kira sözleşmesinin yapıldığı tarihten itibaren başlamak üzere 15 gündür.

5.Defter Beyan Sistemine Kayıt Yapılması

İşe başlama bildiriminin yapılmasından itibaren en geç 7 gün içinde Defter Beyan Sistemi'ne kayıt yapılması gerekmektedir. Defter Beyan Sistemi, henüz tacir aşamasına geçmemiş basit usul, işletme defteri, serbest meslek kazanç defteri gibi defterleri tutmakla yükümlü mükelleflerin, alış ve satışlarıyla ilgili her türlü evrakın kaydedilmesi gereken bir elektronik defterdir. Defter Beyana alış veya satış evrakı kaydetmek mükellefler için mümkün olmayıp sadece mali müşavir şifresiyle yapılabilen bir işlemdir.

6.İlgili Oda Kaydının Gerçekleştirilmesi

Her mükellefin işe başlama tarihinden itibaren 30 gün içinde mesleğiyle ilgili odaya kaydolması gerekmektedir. Hangi odaya kayıt yaptırmanız gerektiği ve hangi evrakları toplamanız gerektiği konusunda mali müşaviriniz yardımcı olacaktır.

7.İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının Alınması

Oda Kaydının Gerçekleştirilmesinden sonra ilgili belediyeye başvurarak gerekli ruhsat işlemlerinin başlatılması gerekmektedir. Çoğu Belediye, Vergi Levhası, Oda Kaydı gibi evraklarınızın yanında, olası bir yangına kolay müdahale edilebilmesi amacıyla yangın tüpü, itfaiye raporu isteyebilmektedir. Bazı müesseseler için apartmanda bulunan kat maliklerinin de izni gerekebilmektedir. Bazı Serbest Meslek faaliyetleri için büro tescilinin ilgili odalarda veya barolarda gerçekleştirilmesi gerektiği için bu konunun incelikleri için de mali müşavirden bilgi almanız faydalı olacaktır.

8.İşyeriniz Yetki Belgesi Alınmasını Gerektiriyor mu?

Mevzuatımız, bazı meslekler için yetki belgesi alma şartı gerektirmektedir. Taşımacılık, Emlakçılık, Taşınmaz Ticareti, Kuyumculuk gibi bazı meslek gruplarında bu durum özellikle göze çarpmaktadır. Örneğin taşımacılıkla uğraşan mükelleflerin Ulaştırma Bakanlığı tarafından K1/K2 D1/D2 belgeleri, Emlakçılıkla uğraşan mükelleflerin Ticaret Bakanlığı'ndan Yetki Belgesi alması gerekmektedir. Bu belgelerin alınması kimi durumlarda harca tabidir. Meslek grupları çok çeşitli olduğundan ve sizin durumunuzda hangi belgelerin alınması gerektiği konusunda da mali müşaviriniz yardımcı olacaktır.

9.SGK Dosyasının Açılması ve Sigorta Girişlerinin Yapılması

Eğer işyerinde işçi çalıştıracaksanız SGK dosyasını ivedilikle açmanız gerekmektedir. İşçi çalıştırmaya başlamadan önce E-devlet sisteminden ilgili Sosyal Güvenlik Müdürlüğü'ne müracaat edip dosya açılışınızı yaptıktan sonra, işçi işe başlamadan en az 1 gün önce (bazı sektörlerde aynı gün) işe giriş evrakının sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Türkiye'de en son güncellenen mevzuata göre işyerinin tehlike sınıfı ne olursa olsun İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmeti almak artık zorunludur, ancak bu konunun detaylarına Sosyal Güvenlik Rehberimizde daha detaylı değineceğiz.

Sektörden sektöre değişebilmekle birlikte ilk defa gerçek usul işletme açılışlarında yapılması gerekenler bu şekildedir, ancak bu aşama harçların ödenmesi, gerekli izinlerin alınması gibi sıkıcı işlemlerden oluşmaktadır. Bir işletmenin esas para kazandığı ve amacına uygun iş yapmaya başladığı aşama, yukarıdaki bürokratik işlemler bittikten sonra başlar. Bazı durumlarda yapılması gerekenler bunlarla da sınırlı kalmamaktadır. Örneğin bir inşaat işi veya bir üretim işi yapacağınızda sistem mükellefleri daha büyük bürokratik dehlizlerin içine atıp izin almaktan iş yapamama durumuna sokabilmektedir. Türkiye'de iş yapabilmenin kolaylaşması ve bürokratik yükün azaltılmasını ve kolayca iş yapabilme aşamasına geçilmesini her vatansever gibi biz de istiyoruz. Elbette o aşamaya geçmenizle beraber kazanç durumunuza göre her ay KDV, Muhtasar Beyanname (Stopajlar), 3 Aylık Geçici Vergiler, işletmenin tipine göre Geri Kazanım Katılım Payı (Poşet) Beyannamesi, Konaklama Beyannamesi gibi beyannameler verip ilgili vergileri ödemeniz gerekmektedir ama bu aşamadaki işlemlere bir sonraki rehberimizde değineceğiz. Tüm mükelleflerimize hayırlı, bol ve helal kazançlar dileriz.

Hazırlayan: Yasir Buğdayeken